«آسمان شب» و ستاره شناسی به زبان ساده

برنامه «آسمان شب» کاری از گروه دانش شبکه چهار سیماست که به تهیه کنندگی ، کارگردانی و اجرای سیاوش صفاریان پور تولید و دوشنبه ها ساعت ۲۲ و ۱۰ دقیقه از این شبکه پخش می شود. این اولین گام مهم تلویزیون برای اشاعه نجوم است.


از دیرباز یکی از دغدغه های مهم بشریت، دستیابی به علوم مربوط به آسمان ها، ستارگان و سیاره ها بوده است. منجمان و معبران پایه دانش خود را تغییرات نجومی می دانستند و شاعران و ادیبان در وصف آن یا با استفاده از تخیلات خود در این زمینه آثاری جهانی همچون «شازده کوچولو» را خلق کرده اند. تلاشی که به رصد و ساخت تجهیزات نجومی و پدیداری نظریه های تاریخی کپرنیک، گالیله و کپر در گذشته و عکس های فضایی ماهواره ای و فضاپیماهای غول آسا و شگفت انگیز امروزی منجر شده، بیانگر اهمیت بالای این علم و تاثیر فراوان آن بر زندگی و سرنوشت آدمی است. انیمیشن ها و فیلم های سینمایی که با محوریت موضوع آسمان شب و سیارات تولید شده ، مهم ترین و پربیننده ترین بخش ژانر علمی ـ تخیلی را به خود اختصاص داده است.


«آسمان شب» برنامه ای علمی در دو بخش است که یکی به اخبار روز نجومی دنیا اختصاص دارد و دیگری به اطلاعات و اکتشافات علمی و تاریخی درباره اخترشناسی. برنامه، ساختاری ساده دارد. دکوری شامل یک میز و دو صندلی که در پس زمینه آن تصویری از آسمان در شب دیده می شود. یک مجری و یک مهمان برنامه را پیش می برند و هر جا هم لازم باشد، نمایش عکس هایی به تناسب اطلاعات ارائه می شود، اما با این حال و با وجود مدت زمان نه چندان کوتاه برنامه، آسمان شب برنامه ای جذاب است و مخاطب را با خود همراه می کند،زیرا موضوع، کشش لازم را دارد.
 


واقعیت این است که علوم آسمانی بیشتر از ناشناخته ها سخن می گوید. پدیده هایی که فقط در عکس ها، گفته ها، فیلم ها و داستان های علمی ـ تخیلی دیده و شنیده ایم. پس تعجبی ندارد اگر مجری و کارشناس برنامه، اطلاعات فراوانی را با لحن عادی و تیتروار و با قرائت از ال سی دی لپ تاپ تحویل مخاطب دهد و برنامه هم به هیچ وجه خسته کننده نشود.


در برنامه آسمان شب که در آن مباحث جامع و کامل علم نجوم از کشف پنجمین قمر پلوتو گرفته تا ماهواره ای که به مریخ فرستاده شد و شایعه هایی همچون تاریکی زمین و پایان دنیا در سپتامبر ۲۰۱۲ ارائه می شود، به طور علمی، پاسخگوی برخی دغدغه های بشری است و به پرسش ها پاسخ می دهد؛ پرسش هایی در مورد این که آیا انقراض دیگری در سیاره زمین در پیش است؟ یا آیا انسان قرون ۲۰ و ۲۱ خود و ساکنان این سیاره را به نابودی خواهد کشاند؟


آسمان شب، این جامعیت را مدیون کارشناسان این برنامه است و خبرنگاران برنامه محمدجواد ترابی و آیدین شیوایی هستند. انتخاب مهمانان کارشناس و متخصص هم از دیگر نقاط قوت برنامه است. به عنوان مثال بابک امین تفرشی جوان پرتلاشی است که شهرت خوبی میان اخترشناسان ایرانی دارد و حتی چند سال قبل یکی از قسمت های همین برنامه آسمان شب به شرح و تفصیل سفر اکتشافی او به قطب جنوب به قصد رصد آسمان آنجا اختصاص داشت و حالا شنیدن از زبان خود این کاوشگر موفق به عنوان کارشناس برنامه، لذت دریافت آگاهی های نجومی را برای بیننده دو چندان می کند. استاد یوسف ثبوتی، دانشمند نام آشنای ایرانی، مردی که سال ها در جستجوی قوانین فیزیک، اعماق کیهان را مورد پژوهش قرار داده است، یکی دیگر از گنجینه های نجومی است که در این برنامه حضور می یابد.


این برنامه را می توان یکی از برنامه های بادوام تلویزیون دانست. پخش این مجموعه تلویزیونی از شانزدهم اردیبهشت ۱۳۸۰ در شبکه چهار سیما آغاز شد و تاکنون تولید و پخش آن ادامه دارد. راز ماندگاری آسمان شب را باید در میزان جذب بینندگان پرشمار آن جستجو کرد. اطلاع رسانی اخبار و وقایع نجومی و بخصوص بیان مفاهیم پیچیده ستاره شناسی به زبان ساده، رویکرد ویژه این مجموعه تلویزیونی طی این سال ها بوده است. قدمت این برنامه چنان است که برخی مهمانان برنامه کسانی هستند که با دیدن برنامه آسمان شب علاقه مند به نجوم شده اند و اکنون خود کارشناس این رشته هستند؛ برنامه ای که باید آن را از نمونه های موفق رسانه ملی در ترویج علم برشمرد.